ΑΠΟΨΗ: Η φωνή του… τοίχου

Του Ανδρέα Σπανουδάκη

“Θησαυρό” αποκαλώ τα συνθήματα, πολιτικά ή κοινωνικά, στους τοίχους, που ως εκφραστικό μέσο καταγράφουν με οξύτητα και οξύνοια, με ειλικρίνεια αφοπλιστική και ανελέητη μαχητικότητα, όλα όσα μας ταλανίζουν ως κοινωνία: Την μιζέρια, την παχυλή αδιαφορία των “ειδημόνων”, τον πολιτικό και θρησκευτικό αμοραλισμό και αριβισμό .

Πίσω από κάθε σύνθημα υπάρχει μια ψυχή που θέλει να μιλήσει. Ένα ζωντανό πλάσμα που δεν μπορείς να αγνοήσεις ή να εξαφανίσεις τη φωνή του βάφοντας τον τοίχο με μαύρο χρώμα για να “αφανίσεις” τα λόγια του. Και αυτό να συμβεί η φωνή αυτή θα βρει ένα άλλο τοίχο για να καταγράψει την διαμαρτυρία της: Λακωνική, λιττή, πολλές φορές με δωρική αυστηρότητα, ακριβέστατη εννοιολογικά, γιατί όχι και με πρακτική αξία αφού κάποια από τα συνθήματα αυτά, αν όχι όλα στο σύνολό τους, εκφράζουν και την δική μας διαμαρτυρία, την μείζονα ή την ελάσσονα, δεν έχει σημασία, που απο ένα σπουδαιοφανή ελιτισμό ή γιατί προτιμήσαμε ένα “οικιακό θάνατο”, γίναμε αμέτοχοι θεατές των όσων συμβαίνουν γύρω μας: Νοικοκύρηδες άνθρωποι έγιναν επαίτες, αναξιοπρεπείς και απελπισμένοι, οι νέοι “πήραν των αματιών τους”, ως νεοπαρίες, στα πέρατα του κόσμου. Τα συσσίτια, τα κοινωνικά παντοπωλεία και τα κοινωνικά φαρμακεία εμφανίζονται εκεί που οι κοινωνικές συνθήκες προσδιορίζονται με δυο λέξεις: Κοινωνικό ολοκαύτωμα!! 

Οι εμπνευστές των συνθημάτων δεν καταγράφουν το γίγνεσθαι, αλλά το αποτέλεσμα της προσωπικής τους σχέσης και επαφής με τα πράγματα. Ίσως κάποιες φορές οι δημιουργοί και εμπνευστές αυτών των συνθημάτων, που σίγουρα βρίσκονται στο επίκεντρο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, επιστρατεύοντας κάθε αίσθηση, προβάλλουν υπερβατικές ή υπέρλογες ιδέες. Αλίμονο, όμως!!! Αν για αυτές τις ιδέες χρησιμοποιούσαν συμβατικούς όρους πόσο ρευστά θα ήταν τα όρια να τους προσάψουμε την κατηγορία της κάλυψης ή της συγκάλυψης ή ακόμα και της προβοκάτσιας στα όσα τάχατες καταγγέλλουν; 

Ας είναι. Σκοπός μου δεν είναι το κείμενο αυτό να αποτελέσει το πόνημα για τους δημιουργούς και τους εμπνευστές πάσης φύσεως συνθημάτων. Όπως γράφω και στην αρχή, σκοπός μου είναι να σχολιάσω τα συνθήματα που η σαφήνειά τους καθιστά σχεδόν περιττή κάθε ερμηνευτική προσπάθεια. Ας μας επιτρέψουν, όμως, οι ανώνυμοι τοιχογράφοι να κρίνουμε τα συνθήματα τους εσχατολογικά , όχι βέβαια με την αντίληψη για τη μελλοντική ζωή και την τύχη της ψυχής ανάλογη προς τον τρόπο που έζησε όσο ήταν ενσωματωμένη στο σώμα, αλλά με κριτήρια κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά.

Λέμε εσχατολογικά γιατί πίσω από αυτό το εκφραστικό μέσο διακρίνομε την απογοήτευση, την απαισιοδοξία την άρνηση, την έλλειψη προοπτικής. Δεν διστάζουν, απροκάλυπτα και κυνικά, χωρίς ωραιοποιήσεις, να μας πουν: “Αϊ στο διάολο όλοι σας…” Έγκυρος και σαφής ο λόγος τους με τα όσα διαδραματίζονται στην ελληνική κοινωνία. Χωρίς γρίφους και “ανίερες” φιλοσοφικές ερμηνείες. Νοιώθουμε ότι μας “γυρίζουν την πλάτη” με δραματικό όσο και φαιδρό τρόπο.