Γενικό ή Επαγγελματικό Λύκειο;

Τα παιδιά τελειώνοντας την 3η γυμνασίου βρίσκονται μπροστά σε αυτό το δίλλημα: ΓΕΛ ή ΕΠΑΛ;

Η αναλογία μαθητών που φοιτούν στην τεχνική εκπαίδευση σε χώρες του εξωτερικού  και όσων φοιτούν στη γενική εκπαίδευση είναι 70-30 σε αντίθεση με τα ελληνικά δεδομένα όπου η φοίτηση στα ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ συγκεντρώνει μόλις ένα 20% . Η τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση είναι απαξιωμένη στη χώρα μας σε σχέση με τις άλλες χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου κατέχει εξέχουσα θέση στα εκπαιδευτικά συστήματα και η αναγκαιότητά της δεν αμφισβητείται από κανένα.

Στην Ελλάδα υπάρχουν δύο τύποι λυκείου: το Γενικό και το Επαγγελματικό. Τα ΕΠΑΛ από τότε που ονομάζονταν Τεχνικά Λύκεια, έχουν στιγματιστεί ως τα σχολεία που πηγαίνουν οι κακοί μαθητές και όσοι δεν θα μπορούσαν να πάρουν απολυτήριο με άλλον τρόπο. Όλοι θυμόμαστε συμμαθητές που πήγαν ΕΠΑΛ γιατί είχαν κακούς βαθμούς, δύσκολο χαρακτήρα, μαθησιακές δυσκολίες ή προβλήματα υγείας που δυσχέραιναν την μαθητική τους πορεία. Τα ΕΠΑΛ κατά βάση αντιμετωπίζονται ως σχολεία δεύτερης διαλογής και δεν είναι λίγοι οι γονείς που δεν θέλουν τα παιδιά τους να φοιτήσουν εκεί. Άραγε, τα πράγματα είναι τόσο άσχημα;

Τα ΕΠΑΛ δίνουν απολυτήριο ισότιμο με αυτό του Γενικού Λυκείου και μέσα από Πανελλήνιες Εξετάσεις επιτρέπουν την πρόσβαση σε ΑΕΙ, λιμενικό, πυροσβεστική, ΑΕΝ, στρατιωτικές και αστυνομικές σχολές. Στο τέλος της Γ΄ Λυκείου, τα παιδιά λαμβάνουν και πτυχίο ανάλογα με την ειδικότητα που ακολούθησαν. Η Α΄ Λυκείου είναι σχεδόν παρόμοια με την αντίστοιχη του Γενικού και οι δυο επόμενες έχουν μαθήματα γενικής παιδείας αλλά και ειδικότητας (θεωρία και εργαστήρια). Στα ΕΠΑΛ μπορούν να εγγραφούν απόφοιτοι γενικού λυκείου: ξεκινούν από την Β΄ Λυκείου και παρακολουθούν μόνο τα μαθήματα ειδικότητας, ώστε να πάρουν το πτυχίο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το καινούριο πρόγραμμα εναλλακτικής ενισχυτικής διδασκαλίας που ξεκίνησε στα ΕΠΑΛ: τα μαθήματα των Νέων Ελληνικών και των Μαθηματικών διδάσκονται με ταυτόχρονη παρουσία δυο εκπαιδευτικών μέσα στην τάξη. Στόχος της δράσης είναι η βελτίωση της μαθησιακής διδασκαλίας και η κατάκτηση περισσότερων γνώσεων.

Τα τελευταία έξι χρόνια έχει ξεκινήσει το μεταλυκειακό έτος ή τάξης μαθητείας που είναι μια προαιρετική χρονιά, κατά την διάρκεια της οποίας οι μαθητές εργάζονται 28 ώρες/εβδομάδα σε χώρο του ιδιωτικού ή δημοσίου τομέα, συναφή με την ειδικότητα τους και παρακολουθούν 203 ώρες εργαστηριακού μαθήματος στο σχολείο. Οι μαθητές πληρώνονται, έχουν πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα και αποκτούν πτυχίο επιπέδου 5, δηλαδή αντίστοιχο του πτυχίου των ΙΕΚ.

Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα ΕΠΑΛ και το Γενικό Λύκειο έχουν παρεμφερή μαθήματα, με συναφή ύλη αλλά χαμηλότερο επίπεδο δυσκολίας. Οι μαθητές ΕΠΑΛ μπαίνουν κανονικά σε ΑΕΙ  δίνοντας τέσσερα μαθήματα, εκ των οποίων τα δύο ειδικότητας που έχουν υψηλότερο συντελεστή και καθορίζουν σημαντικά τον αριθμό των μορίων. Οι μαθητές ΕΠΑΛ εισάγονται με ποσόστωση ανά σχολή (20% στην ΑΣΤΕ και στη ΣΕΛΕΤΕ, 10% στα ΑΕΙ και 5% στα ΑΕΙ του Τομέα Υγείας). Οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ, μέσω Πανελλαδικών Εξετάσεων, έχουν πρόσβαση σε ΑΕΙ που είναι αντίστοιχα ή συναφή με τους τομείς από τους οποίους αποφοιτούν. Επίσης, μπορούν να μπουν στις εξής σχολές: στρατιωτικές σχολές υπαξιωματικών των ενόπλων δυνάμεων, σχολή αστυφυλάκων, σχολή πυροσβεστικής, λιμενικού, σχολές ακαδημιών εμπορικού ναυτικού, τμήματα φυσικής αγωγής και αθλητισμού, τμήματα μουσικών, καλλιτεχνικών, κινηματογραφικών και θεατρικών σπουδών.

Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι μαθητές ΕΠΑΛ δεν δίνουν πανελλήνιες, αλλά η εμπειρία μου δείχνει πως όσοι δουν σοβαρά τις εξετάσεις, καταφέρνουν να εισαχθούν σε κάποια σχολή. Είναι δεδομένο πως η προσωπική μου εικόνα δεν μπορεί να γενικευθεί αλλά κάθε φορά που συνεργάζομαι με τελειόφοιτο ΕΠΑΛ, εντυπωσιάζομαι από την θέληση, την προσπάθεια και την τρομερή εξέλιξη που παρουσιάζουν. Επίσης, σχεδόν όλοι όσοι διαβάζουν σοβαρά έχουν πολύ καλές πιθανότητες επιτυχίας γιατί μπορεί οι θέσεις να είναι λίγες αλλά οι υποψήφιοι δεν είναι τόσοι πολλοί.

Προσωπικά, θεωρώ τα ΕΠΑΛ καλή επιλογή για τα παιδιά που ξέρουν από νωρίς τι θέλουν να σπουδάσουν, ειδικά αν στοχεύουν σε κάποιο ΑΕΙ. Η φοίτηση στα ΕΠΑΛ τους δίνει από νωρίς την δυνατότητα να ασχοληθούν με το επάγγελμα τους και δεν αναλώνονται σε μαθήματα που δεν τους ενδιαφέρουν. Επίσης, είναι καλή επιλογή για όσους δεν θέλουν να πάνε σε υψηλόβαθμες σχολές. Αν κάποιος θέλει να διαβάσει, θα το κάνει σε οποιοδήποτε σχολείο και θεωρώ βέβαιο πως ο καλά διαβασμένος μαθητής ΕΠΑΛ έχει περισσότερες πιθανότητες από έναν αντίστοιχα διαβασμένο του Γενικού Λυκείου.

Στην Ελλάδα της κρίσης, η ανεργία των νέων ξεπερνά το 40% και είναι αλήθεια πως απαιτούνται δομικές αλλαγές ώστε να αλλάξουν οι επιλογές των νέων σχετικά με το επάγγελμα. Τα αναμορφωμένα ΕΠΑΛ θα μπορούσαν να αποτελούν μια ελκυστική επιλογή που εξυπηρετεί υπαρκτές ανάγκες, προσφέρει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και είναι εξίσου καλή με αυτήν που παρέχει το Γενικό Λύκειο. Έχω μεγάλες ελπίδες για τα νέα ΕΠΑΛ και εύχομαι να σταματήσουν να θεωρούνται ο φτωχός συγγενής και η αναγκαστική επιλογή για όσους “δεν παίρνουν τα γράμματα”.

Ελπίζω με αυτό το άρθρο να λύθηκαν κάποιες απορίες  και να ξεκαθάρισε λίγο το τοπίο για την επιλογή τύπου Λυκείου. Δεν είναι εύκολη απόφαση. Μια επίσκεψη στο κοντινότερο ΕΠΑΛ ίσως βοηθήσει την απόφασή σας. Να ενημερωθείτε για τις ειδικότητες που παρέχει. Εύχομαι να πάρετε την καλύτερη απόφαση για το παιδί σας. Κάθε παιδί είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση και αξίζει σίγουρα να ασχοληθούμε λίγο περισσότερο μαζί του!

Αλεξούδη Διαλεχτή, M.Ed. Management and Leadership

ΠΕ80 Οικονομίας

Διευθύντρια του ΕΠΑΛ ΚΑΝΤΑΝΟΥ (τηλ. 2823022234)