Χανιά | Μαυρογένης για την εκτέλεση 118 πολιτών στον Κερίτη: “Δεν δείλιασαν, δεν σκιάχτηκαν, δεν κρύφτηκαν”

Η ομιλία που εκφώνησε ο Δικηγόρος και Πρόεδρος ΔΕΥΑΒΑ στις 25 Μαΐου επ΄ευκαιρία των εορτασμών της Μάχης της Κρήτης από τη Περιφέρεια και τον Δήμο Πλατανιά για την εκτέλεση 118 πολιτών στον Κερίτη ποταμό στον Αλικιανό.

Με κάθε επισημότητα πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο στις 25 Μαΐου η εκδήλωση στο Μνημείο του Κερίτη στον Αλικιανό για την επέτειο των 83 ετών από τη Μάχη της Κρήτης.

Ακολουθεί η ενδιαφέρουσα ομιλία του δικηγόρου και προέδρου της ΔΕΥΒΑ Ευτύχη Μαυρογένη για τα γεγονότα της εποχής

Αναλυτικά:

Αξιότιμοι επίσημοι προσκεκλημένοι, αγαπητοί φίλοι και φίλες συνδημότισες και συνδημότες.

Η Μάχη της Κρήτης είναι ένα υπερτοπικό γεγονός και γι΄αυτό δεν μπορεί να αποτυπωθεί και να φυλακιστεί σε λίγες αράδες ενός ταπεινού ομιλητή. Όσα και αν πούμε, όσα και αν εξιστορήσουμε θα φανούμε μικροί μπροστά στο μέγα ιστορικό γεγονός της Μάχης της Κρήτης που το ξαμάκρεμα του χρόνου αντί να το ξεθωριάζει το γιγαντώνει.

Τα ιστορικά γεγονότα είναι λίγο ως πολύ γνωστά. Οι απόγονοι των Ούνων διψώντας για ενέργεια επέλεξαν την Κρήτη ως σταυροδρόμι των κατακτητικών τους ορέξεων για την υποστήριξη των προς Νότο και Ανατολικά επιχειρήσεων τους.

Έτσι η εντολή δόθηκε και η επιχείρηση «ΕΡΜΗΣ» ξεκίνησε. Όπως σε όλα, τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα της Κρήτης έτσι και στη Μάχη της Κρήτης η λαϊκή μούσα συμπύκνωσε με λίγες αράδες όσα επακολούθησαν: «ΧΙΤΛΕΡ  να μην το καυχηθείς πως πάτησες την ΚΡΗΤΗ. Ξαρμάτωτη την ήβρηκες και λείπαν τα παιδιά της».

Πόση δύναμη, πόση αλήθεια κρύβουν αυτές οι λέξεις που σε δύο-τρεις στίχους καταγράφουν την ιστορία-περιφρονώντας τον άφρονα ΧΙΤΛΕΡ αναδεικνύοντας την ανάταση ψυχής αυτού του φύσει και θέση αδούλωτου Κρητικού Λαού.

Μιας συλλογικής ψυχής που σμιλεμένη στο καμίνι του χρόνου συνεχίζει τον ανηφορικό της δρόμο στο μέλλον.

Η Κρητική ψυχή δεν είχε ανάγκη τις υποκριτικές θριαμβολογίες των ηγετών της τότε κρατούσας τάξης πραγμάτων όπως αυτή του Τσόρτσιλ που ανέφερε: Ότι μέχρι τώρα ξέραμε ότι οι Έλληνες πολεμούν ως ήρωες , από τούδε και στο εξής θα λέμε ότι οι ήρωες πολεμούν ως Έλληνες.

Απέναντι σε αυτά τα μεγάλα λόγια η Κρήτη χρειαζόταν άμυνα, οργάνωση και όπλα. Και αυτό γιατί γνώριζαν την αναμενόμενη επίθεση κατάληψης.

Φαίνεται εκ του αποτελέσματος, ότι τίποτα από όλα αυτά δεν έγιναν σωστά.

Η οργάνωση της άμυνας των συμμάχων ήταν, όπως λένε οι ειδικοί ανεπαρκής. Αυτό φάνηκε στην σχετικά γρήγορη κατάρρευση των αμυντικών γραμμών.

Τα όπλα, κρατήθηκαν διπλοκλειδωμένα στην 5^η Μεραρχία και δεν δόθηκαν ποτέ στον διψασμένο για προάσπιση της αξιοπρέπειας του Κρητικό λαό. Άλλωστε οι φιλοναζιστές του Μεταξικού Καθεστώτος είχαν «προκάνει» να αφοπλίσουν τους Κρητικούς σε προγενέστερο στάδιο.

Ο υπεύθυνος για την άμυνα του νησιού Στρατηγός Φράιμπεργκ δεν κατάφερε ούτε το αεροδρόμιο Μάλεμε να θωρακίσει-εξουδετερώσει.

Έτσι η άμυνα του νησιού και αυτό, που στην συνείδηση του κόσμου αναφέρεται ως Μάχη της Κρήτης, δεν ήταν κατά κύριο λόγο μόνο  η αντιπαράταξη οργανωμένων δυνάμεων επιτιθέμενων και αμυνόμενων αλλά η Παλαϊκή άμυνα που αυτόθροα και αυτογνομώνως σχηματιζόταν σε κάθε χώρο, σε κάθε χωριό. Άνδρες-γέροι-νέοι με κάθε είδους «συχέρι» που λέγανε οι παλιότεροι, αντιμετώπιζαν τις σιδερόφρακτες ουρανοκατέβατες στρατιές και τους προκαλούσαν ανυπολόγιστες ζημιές.

Οι Κρητικοί δεν δείλιασαν, δεν σκιάχτηκαν, δεν κρύφτηκαν. Χιλιάδες στρατιώτες του ναζιστικού νεφελώματος, εξοντώθηκαν. Δεν έχουν αξία οι αριθμοί η ουσία είναι ότι οι μονάδες των εποχούμενων αλεξιπτωτιστών αποδεκατήθηκαν. Έκτοτε είναι γνωστό ότι ο συγκεκριμένος σχηματισμός των αερομεταφερόμενων αλεξιπτωτιστών δεν ξαναχρησιμοποιήθηκε ποτέ πια σε παρόμοια επιχείρηση από το Ναζιστικό καθεστώς.

Αν έχουν κάποια αξία οι συγκεντρώσεις σαν την δική μας σήμερα δεν είναι μόνο η οφειλόμενη απόδοση τιμής στους νεκρούς μας.

Είναι ο αναγκαίος στοχασμός για να αξιοποιήσουμε την ιστορική γνώση χάριν των μελλοντικών βηματισμών.

Ας αναρωτηθούμε έστω και φευγαλέα: Ποια ήταν η κύρια αιτία του β΄ Παγκόσμιου πολέμου; Μα φυσικά η ενέργεια.

Ο έλεγχος των πηγών ενέργειας και μέσω αυτών ο έλεγχος του παγκόσμιου συστήματος εμπορίου. Σας θυμίζει κάτι αυτό τις μέρες μας με την σημερινή προσπάθεια επικυριαρχίας στην Μέση Ανατολή; Την διάλυση της Ουκρανίας και τους εμπορικούς κυοφορούμενους πολέμους στην ΑΠΩ ΑΝΑΤΟΛΗ;

Ο μελλοντικός ιστορικός θα μπορούσε (αν γλιτώσουμε φυσικά την κατά μέτωπο παγκοσμιοποιημένη εκδοχή του πολέμου) να αφιερώσει ένα κεφάλαιο στον πόλεμο των ενεργειακών διαδρόμων. Θα ονομαστεί: Ο πόλεμος των αγωγών.

Η σύγχρονη αυτή εξέλιξη σημαίνει, ότι όλα τα εγκλήματα –όλες οι τραγικές συνέπειες φαίνεται ότι δεν διδάσκουν και μένει αναπάντητο ίσως ένα ερώτημα αν ωφελούν ως ιστορική γνώση.

Υπάρχει εξήγηση: O άνθρωπος επιλέγει εσφαλμένα την λήθη από την πυρακτωμένη αφή της γνώσης.

Δυστυχώς οι σύγχρονοι απόγονοι των Ναζιστών, όχι μόνο δεν διδάσκονται στα σχολεία τους για τα εγκλήματα που έχουν διαπράξει οι παππούδες τους άλλα αγνοούν ως τωρινοί οικονομικά επικυρίαρχοι ότι τότε είχαν οποιαδήποτε στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα.

Οι φυσικοί αυτουργοί των εγκλημάτων του β΄ παγκόσμιου πολέμου έμειναν ουσιαστικά ατιμώρητοι.

Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μνημείο, που φιλοτεχνήθηκε χάριν του πατριωτισμού ενός φιλοπατριώτη της περιοχής μας, του ομογενούς Ματθαίου Αλυγιζάκη.

Η θυσία της μοναδιαίας ζωής κάθε πολίτη αποκτά νόημα υψιπετές, όταν προσφέρεται χάριν των ιδανικών της ελευθερίας-της πατρίδας- της οικογένειας. Οι κάτοικοι όλης της ΚΡΗΤΗΣ έκαναν το αυτονόητο. Αμύνθηκαν απέναντι στους  επίδοξους καταληψίες  τους εξ΄ουρανού επελαύνοντες Ούνους.

Με ότι μέσο διέθεταν. Με την μαγκούρα, σύμβολο του παλαίμαχου Κρητικού , με τους γκράδες που ξεθάφτηκαν, με τις πηρούνες που από εργαλείο προκοπής και δουλειάς έγιναν όπλο στα χέρια του αγρότη που έβλεπε ένα σιδερένιο πουλί να εφορμά εξ΄ουρανού να του πάρει την σοδειά του. Όλα αυτά τα φυσικά όπλα αθροίστηκαν και έγιναν ποτάμι που έπνιξαν την επιχείρηση ΕΡΜΗΣ και τα κορμιά των Γερμανών ναζιστών κείτονταν δεξιά και αριστερά στον βωμό των συμφερόντων και των μικρονοϊκών ή παρανοϊκών ηγετίσκων.

Δικαιούμαστε να υπερηφανευόμαστε για τους Κρητικούς.

Όπως λέγει ο Καζαντζάκης:

«Οι Κρητικοί είναι αλήθεια ότι αγαπούν παράφορα την ζωή και συνάμα  ποτέ δεν φοβούνται τον θάνατο».

Αυτό ίσως είναι το κλειδί της εξήγησης για την συνολική στάση των κρητικών στην Μάχη της Κρήτης. Η εξίσωση της ΖΩΗΣ και του θανάτου. Η ισοπέδωση κάθε διαφοράς μεταξύ ζωής και θανάτου ήταν το μέτρο της αποφασιστικής δράσης των Κρητικών, κατά την γερμανική επέλαση και μετέπειτα κατοχή.

Και όταν οι απόγονοι των Ούνων κατήγαγαν την Πύρρειο νίκη τους άρχισαν μεθοδικά να απλώνουν το δίχτυ της εγκληματικής τους δράσης. Εκτελέσεις, καταστροφές, εξανδραποδισμοί, και το πρωτόγνωρο την εφαρμογή της συλλογικής ευθύνης. Μίας ιδιότυπης ευθύνης που από την εποχή του Μεσαίωνα έχει να ζήσει η ανθρωπότητα. Μήπως πολιτισμικά, με όσα έκαναν , αυτό δεν απέδειξαν ότι δηλαδή πολιτισμικά ήταν ακόμα στον Μεσαίωνα;

Σήμερα αν είχε κάποιος μπροστά του τους εκτελεστές των αθώων ανθρώπων και είχε το περιθώριο να τους ρωτούσε ένα απλό γιατί; Τι απάντηση άραγε θα έδινε;

Ποια μάνα γαλούχησε το παιδί της να γίνει δολοφόνος και να αφαιρεί ζωές μέσα στο ίδιο το σπίτι αυτών που κατέλαβε; Δεν είναι αφελείς ερωτήσεις. Οι απαντήσεις δεν βρίσκονται μακριά. Είναι στην γειτονιά μας.

Αναρωτιέμαι πολλές φορές και φαντάζομαι μαζί με μένα και όλοι εσείς πως δώσαμε το δικαίωμα σε αυτό το κράτος της Γερμανίας αντί να το υποχρεώσουμε να αναγνωρίσει τις ευθύνες του έμπρακτα και να αποζημιώσει τις θηριωδίες και τις καταστροφές που έκανε με τις ορδές του να εκκρεμεί αυτή η ηθική υποχρέωση τους εδώ και 8 δεκαετίες και αντίθετα έφτασαν για μια ολόκληρη 8ετία να μας κουνούν διαρκώς το δάχτυλο και μας φορτώνουν το ένα μνημόνιο πίσω από το άλλο εκμεταλλευόμενοι προφανώς και την ανεπάρκεια των δικών μας εκπροσώπων.

Την Μάχη της Κρήτης ως γνωστόν την συνέθεσαν μικρές και μεγάλες στιγμές.

Αν καταχωρήθηκε  όμως ως μεγάλο ιστορικό γεγονός η Μάχη της Κρήτης στην σύγχρονη ιστοριογραφία είναι γιατί υπήρξε ένας αγώνας ενός ασύντακτου λαού απέναντι σε μια καλοκουρδισμένη πολεμική μηχανή.

Ο  περίπατος των σιδερόφρακτων Ούνων έγινε δύσβατο μονοπάτι, με κορμιά ορθωμένα σπαρμένα με λογής λογής αυτοσχέδια όπλα. Ήταν η πρώτη Παλαϊκή άμυνα χωρίς όμως οργάνωση και καθοδήγηση. Γι αυτό και είναι μεγαλειώδης.

Δεν το περίμεναν. Ο ίδιος ο Γερμανός πτέραρχος Στούντεντ είπε: «Για μένα ως διοικητής των γερμανικών μονάδων αλεξιπτωτιστών που κατέλαβαν την Κρήτη το όνομα της νήσου αυτής συνδέεται με πικρές αναμνήσεις. Ομολογώ ότι πλανήθηκα στους υπολογισμούς μου όταν συμβούλευσα αυτήν την επίθεση. Αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο να χάσω πολλούς αλεξιπτωτιστές τους οποίους θεωρούσα παιδιά μου αλλά και να εκλείψουν πλέον οι σχηματισμοί αλεξιπτωτιστών τους οποίους είχα δημιουργήσει ο ίδιος.»

Ο ίδιος δε ο Χίτλερ καταγράφεται ιστορικά ότι μετά την μάχη της Κρήτης ανέφερε ότι «η Κρήτη απέδειξε ότι οι μεγάλες μέρες των αλεξιπτωτιστών τελείωσαν» και έκτοτε έδωσε εντολή να σταματήσουν οι αεροαποβατικές επιχειρήσεις επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον του στην εισβολή στη Ρωσία.

Η  εκδικητική μανία των εισβολέων υπερέβη το ανθρώπινο μέτρο και τα ποτάμια του αθώου αίματος ξεχύνονταν εδώ στα Χανιά από άκρο σε άκρο: από την Κάντανο, Κοντομαρί, Κυρτομάδο, Λάκκους,  Σκηνέ, Μεσκλά,  Κακόπετρο, Αλικιανό. Δεκάδες εκατοντάδες αθώοι  δίδαξαν την μετάβαση στην αιωνιότητα με την τελευταία αγέρωχη ματιά τους στο εκτελεστικό απόσπασμα, όπως σε δεκάδες φωτογραφίες αποτυπώνονται.

Ήταν 1^η Αυγούστου 1941, 118 άνθρωποι εκτελέσθηκαν και θάφτηκαν εδώ πέρα: 19 από Αλικιανό, 33 από τον Σκηνέ, 5 από τον Κουφό, 16 από Βατόλακο, 11 από Πρασέ, 5 Νέα Ρούματα, 9 από Ορθούνι, 2 από Καράνου, 1 από Μουσούρους, 43 από τον Φουρνέ.

Αφού συγκέντρωσαν το σύνολο των ευρεθέντων κατοίκων άρχισε το ξεκαθάρισμα με την βοήθεια όπως συμβαίνει πάντα ενός πληροφοριοδότη.

Αφού τους οδήγησαν σε έναν ελαιώνα εκεί που είναι σήμερα το γυμνάσιο τους δίκασαν εικονικά και τους εκτέλεσαν δίπλα στην όχθη του ποταμού Κερίτη. Για παραδειγματισμό.

Στάθηκαν αγέρωχοι, αλύγιστοι και υψώθηκαν πάνω από τα εγκόσμια. Δεν πέθαναν. Δεν πεθαίνουν αυτοί οι ήρωες. Είναι εδώ δίπλα μας και μας δείχνουν τον δρόμο. Τον δρόμο της ευθύνης.

Μένει εύλογα όμως η απορία ποιες κοινωνικές δυνάμεις σμίλεψαν τόσους δολοφόνους; Ποιες μανάδες γέννησαν τόσα ανθρωπόμορφα τέρατα;

Τούτο εδώ το μνημείο, μα και όλα τα μνημεία μικρά ή μεγάλα, οφείλουν να λειτουργούν ως φάρος στο  διηνεκές για τα όσα δεινά τραβάει η ανθρωπότητα στο διάβα της πορείας της. Δυστυχώς ο τροχός της ιστορίας γυρίζει με αίμα. Δεν έχουν καμία αξία οι επετειακές εκδηλώσεις αν δεν υπάρχει μεταλαμπάδευση της ιστορίας των πατεράδων και των παππούδων μας στα παιδιά και στα εγγόνια. Πόσο σπουδαίο ρόλο έχουμε για αυτό όλοι μας μα ιδιαίτερα η πολιτεία σε όλες τις εκφάνσεις της (Κράτος-Δήμος, Σχολεία-θεσμοί και λοιποί) ώστε σε βιωματική προσέγγιση να ρουφούν τα παιδιά την γνώση και να την αφομοιώνουν ως φυσική επιλογή. Μόνο έτσι θα δημιουργηθεί ο σπόρος της ελπίδας και θα υπάρξει καλύτερο μέλλον.

Υπάρχει όμως ένα ανεκπλήρωτο χρέος της Πολιτείας για την Μάχη της Κρήτης.

Σήμερα το μνημείο της Μάχης της Κρήτης το μνημειακό συγκρότημα στον Λόφο του Γαλατά, όφειλε να είναι «σύμβολο θάρρους, αυτοθυσίας και αποφασιστικότητας της επικράτησης των ιδεωδών της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας και όχι όπως είναι ένα μνημείο εγκατάλειψης και πλήρους απαξίωσης της ιστορικής μνήμης. Δεν μας τιμάει που δεν τιμάμε το γεγονός όπως του αρμόζει.

Σαν υστερόγραφο καταθέτω αυτό που έγραψε ο Καζαντζάκης στην περιοδεία που έκανε μετά τον πόλεμο και να υποβάλλει έκθεση στην τότε Κυβέρνηση:  «Μια παρέα μαυροντημένων γυναικών του έλεγε «Δεν έχουμε μήτε άντρες να κουβεντιάσουν μαζί σου. Να μόνο τούτα τ΄αρσενικά απέμειναν του είπε μια χλωμή γυναικούλα δείχνοντας του δύο-τρία μωρά που βύζαιναν στον κόρφο τους οι μανάδες. Και μια γριά μαυροφορεμένη δίπλα φώναξε θυμωμένη: Φτάνουν αυτά για μαγιά»

Οφειλόμενη λοιπόν περίσκεψη:

Eίμαστε εμείς σήμερα αντάξιοι αυτών που κείτονται εδώ πέρα; Είμαστε η μαγιά που είπε η γιαγιά στον Καζαντζάκη; Οι ευθύνες μας είναι μεγάλες απέναντι στην πατρίδα μας, στον τόπο που μας γέννησε,  στα παιδιά μας.

Αν ο καθένας μας σοζυγιάζει το μέτρο ευθύνης του με το χρέος του το πρώτο βήμα θα έχει γίνει. Έτσι πάντα θα υπάρχει μαγιά.

Ας φωνάξουμε όλοι μαζί. Ας είναι αιώνια η μνήμη τους. Ας είναι αγιασμένο το χώμα που τους αγκαλιάζει.

Ποτέ πια φασισμός. Ποτέ πια Ναζισμός.