Πώς δημιουργήθηκε το Γκραν Κάνιον, ένα φυσικό θαύμα του κόσμου

Το Γκραν Κάνιον είναι ένα θαυμάσιο τοπίο της Βόρειας Αμερικής, ένα εντυπωσιακό γεωλογικό χαρακτηριστικό στη νοτιοδυτική πολιτεία Αριζόνα των ΗΠΑ, που παρουσιάζει δραματικές καμπύλες και πλούσια χρωματισμένα τοπία.

Σύμφωνα με το Reuters έρευνα παρέχει πλέον πληροφορίες για το πώς και πότε ο ποταμός Κολοράντο, του οποίου η συνεχής δύναμη έχει χαράξει το φαράγγι επί εκατομμύρια χρόνια, άρχισε να ρέει μέσα από την περιοχή.

Μελετώντας μικροσκοπικούς κόκκους του ορυκτού ζιρκονίου σε ψαμμίτη που αποτελείται από ιζήματα που μεταφέρθηκαν από τον ποταμό και σωματίδια ηφαιστειακής τέφρας από ηφαιστειακές εκρήξεις πριν από πολύ καιρό, οι ερευνητές κατάφεραν να ανιχνεύσουν τις διαδρομές που ακολούθησε ο ποταμός στο παρελθόν.

Η μελέτη έδειξε ότι ο ποταμός, πριν από περίπου 6,6 εκατομμύρια χρόνια, άρχισε να ρέει σε μια μεγάλη κοιλότητα στην επιφάνεια της Γης, που ονομάζεται λεκάνη, στη βορειοανατολική Αριζόνα, σχηματίζοντας μια ευρεία και ρηχή λίμνη ανατολικά από το σημείο όπου αργότερα διαμορφώθηκε το Γκραν Κάνιον.

Τα νερά της λίμνης συσσωρεύτηκαν με την πάροδο του χρόνου και τελικά υπερχείλισαν από ένα χαμηλό σημείο της ακτογραμμής της λίμνης, ξεκινώντας πριν από περίπου 5,6 εκατομμύρια χρόνια, στέλνοντάς τα να ρέουν μέσα από την περιοχή που έγινε το Γκραν Κάνιον, διαπίστωσαν οι ερευνητές.

Στη συνέχεια, ο ποταμός γέμισε και υπερχείλισε μέσα από μια ακόμη σειρά λεκανών που βρίσκονται πιο χαμηλά στη ροή του από το Γκραν Κάνιον, φτάνοντας τελικά στον Κόλπο της Καλιφόρνιας περίπου 4,8 εκατομμύρια χρόνια πριν, εκβάλλοντας στη θάλασσα σε ένα σημείο στη βορειοδυτική Μεξικό, όπως διαπίστωσαν.

Η λίμνη, η οποία μπορεί να έφτανε σε πλάτος πάνω από 90 μίλια (150 χλμ.), έχει προ πολλού εξαφανιστεί. Οι ερευνητές την έχουν ανεπίσημα ονομάσει Λίμνη Μπιδαχότσι, με βάση το όνομα ενός τοπικού γεωλογικού σχηματισμού. Βρισκόταν κυρίως σε αυτό που σήμερα είναι η περιοχή του αποθέματος/επιφύλαξης του Έθνους Ναβάχο.

«Οι επιστήμονες συζητούν εδώ και πολύ καιρό πότε χαράχθηκε το Γκραν Κάνιον, και η μελέτη μας συμβάλλει σε αυτή τη συζήτηση», δήλωσε ο γεωλόγος του UCLA Τζον Χε, συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό Science.

«Φανταστείτε ότι πηγαίνετε σε μια όχθη ποταμού και μαζεύετε μια χούφτα άμμο. Σε αυτή τη χούφτα υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες κόκκοι άμμου που μοιάζουν με οποιονδήποτε άλλο κόκκο άμμου. Αλλά μέσα σε αυτή τη χούφτα θα υπάρχουν μερικές εκατοντάδες ή και χιλιάδες μικροσκοπικοί κόκκοι κρυστάλλων ζιρκονίου, καθένας από τους οποίους είναι ένα θησαυροφυλάκιο πληροφοριών για το από πού προέρχεται», είπε ο Χε.

Η χρονολόγηση της ηφαιστειακής τέφρας βοήθησε να προσδιοριστεί πότε αποτίθεντο τα στρώματα ποταμίσιας άμμου που περιείχαν τα ζιρκόνια.

Ο ποταμός Κολοράντο πηγάζει από το πέρασμα La Poudre στο Εθνικό Πάρκο Rocky Mountain στο Κολοράντο και ρέει περίπου 1.450 μίλια (2.330 χλμ.).

«Ένα μακροχρόνιο ερώτημα είναι: πού κατέληγε ο ποταμός Κολοράντο πριν ρέει μέσα από το Γκραν Κάνιον;» είπε ο συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Ράιαν Κροου, γεωλόγος ερευνητής της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ στο Φλάγκσταφ της Αριζόνα.

«Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι ο ποταμός υπήρχε στο δυτικό Κολοράντο πριν από 11 εκατομμύρια χρόνια, και ότι δεν περνούσε μέσα από το Γκραν Κάνιον μέχρι μετά από 5,6 εκατομμύρια χρόνια πριν. Αλλά μέχρι τώρα γνωρίζαμε σχεδόν τίποτα για το πού βρισκόταν κατά το ενδιάμεσο διάστημα», είπε ο Κροου.

Άλλοι γεωλογικοί μηχανισμοί μπορεί επίσης να συνέβαλαν στη διαμόρφωση της πορείας του ποταμού, είπε ο Κροου.

Το Γκραν Κάνιον, τα τοιχώματα του οποίου αποκαλύπτουν ιζηματογενή και ηφαιστειακά πετρώματα που σχηματίστηκαν έως και 1,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, έχει μήκος περίπου 280 μίλια (450 χλμ.), πλάτος έως και περίπου 18 μίλια (29 χλμ.) και βάθος που φτάνει πάνω από ένα μίλι (6.100 πόδια ή 1.860 μέτρα).

«Προηγούμενες εργασίες δείχνουν ότι κατά το τελευταίο εκατομμύριο χρόνια ο ποταμός Κολοράντο έχει χαράξει το πέτρωμα με μέσο ρυθμό περίπου 100 έως 160 μέτρα (330 έως 525 πόδια) ανά εκατομμύριο χρόνια, οπότε η διαδικασία χάραξης του φαραγγιού συνεχίζεται. Το φαράγγι που βλέπουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα περίπου πέντε εκατομμυρίων ετών διάβρωσης και εντομής από τον ποταμό», είπε ο Κροου.

Το φαράγγι συνεχίζει να εμπνέει δέος.

«Το Γκραν Κάνιον, ένα φυσικό θαύμα του κόσμου, τραβά την προσοχή και την περιέργεια σχεδόν όλων όσων το βλέπουν. Οι άνθρωποι το αντιλαμβάνονται με διαφορετικούς τρόπους. Αλλά νομίζω ότι πολλοί, ακόμη και εκείνοι που σπάνια σκέφτονται τη γεωλογία, έχουν παρόμοιες ερωτήσεις όταν βλέπουν το Γκραν Κάνιον. Πώς σχηματίστηκε το φαράγγι; Πότε σχηματίστηκε; Αυτά είναι ερωτήματα στα οποία προσπαθούμε να απαντήσουμε», είπε ο Κροου.

«Η αρχιτεκτονική του πλανήτη είναι τόσο εκτεθειμένη, απογυμνωμένη μπροστά μας», είπε ο Χε για τα τοιχώματα του φαραγγιού. «Υπάρχει κάτι ανησυχητικό σε αυτό, στο να προκαλείται κανείς να φανταστεί τα εκατομμύρια χρόνια γεωλογικού χρόνου μέσα από τη συμπαγή παρουσία ενός επιβλητικού τοίχου βράχου.»