Η Ευρώπη έχει ένα μεγάλο πρόβλημα: Δε γνωρίζει πόσα καύσιμα της απομένουν

Ακούμε εδώ και καιρό για τις πιθανές ελλείψεις στα καύσιμα που συνεπάγεται ο πόλεμος της συμμαχίας ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και το στρατηγικό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από πλευράς Τεχεράνης.

Μαθαίνουμε, επίσης, ότι κάποιες εταιρείες μπήκαν πρόσφατα σε διαδικασία ακύρωσης πτήσεων, την ίδια ώρα που Ευρωπαίοι αξιωματούχοι καλούν εμμέσως πλην σαφώς τους πολίτες των κρατών μελών να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους.

Μια άλλη πρόταση που έχει πέσει στο τραπέζι και αποτελεί απόδειξη της ανασφάλειας που επικρατεί, είναι να εφαρμοστέι μέχρι και τηλεργασία για να μειωθεί η κατανάλωση καυσίμων.

Το σοβαρό ζήτημα ωστόσο που προκύπτει είναι ότι η απόφαση των αεροπορικών εταιρειών να καθηλώσουν αεροσκάφη και η αναζήτηση αξιωματούχων να αποτρέψουν μελλοντικές ελλείψεις, σκοντάφτουν σε ένα απρόσμενο πρόβλημα:

Κανείς δεν γνωρίζει πόσα καύσιμα διαθέτει πραγματικά η Ευρώπη.

Ο πόλεμος κοστίζει στην Ευρώπη 500 εκατ. ευρώ την ημέρα

Όπως γράφει σε ανάλυσή του το Politico, η κινητοποίηση έρχεται καθώς ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων και απειλεί να διακόψει τις προμήθειες που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, μια βασική αρτηρία για πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως σε αυξημένα ενεργειακά κόστη, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δώσει εντολή στους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν που θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

«Στην Ευρώπη έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις έως τον Μάιο και τον Ιούνιο… το τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο Τόμπιας Μάγερ, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου DHL, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης προς τον Τύπο νωρίτερα αυτόν τον μήνα. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη διαφάνεια σχετικά με το πόσο έχουν χρησιμοποιηθεί».

Οι Αρχές της ΕΕ δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Οι πληροφορίες για τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανείς και ενημερωμένες, ενώ οι εθνικοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες κατά καιρούς κοινοποιούν στοιχεία για τα δικά τους αποθέματα.

Ελλιπή δεδομένα και η πρόταση της Ελλάδας

Πέρα από αυτό όμως, οι αξιωματούχοι που θέλουν να γνωρίζουν πότε μπορεί να εξαντληθούν τα αποθέματα έχουν ελάχιστα στοιχεία — ένα κενό που κινδυνεύει να τους αφήσει ανίκανους να εντοπίσουν ελλείψεις ή να τους αναγκάσει να λάβουν έκτακτες αποφάσεις βασισμένες σε ελλιπή δεδομένα.

Σε σύνοδο υψηλού επιπέδου τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επισήμαναν αυτά τα κενά γνώσης, ζητώντας καλύτερο συντονισμό και παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως για τα διυλισμένα προϊόντα. Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας μάλιστα πρότεινε τη δημιουργία καναλιού επικοινωνίας μέσω WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών-μελών και της Επιτροπής.

«Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση και δεδομένα για την αγορά φυσικού αερίου και πετρελαίου», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας.

«Η γνώση μας για το τι διακινείται, τι αποσύρεται και πώς μεταφέρεται μέσω διαφορετικών διαδρομών… παρουσιάζει σαφή έλλειψη παρακολούθησης της αγοράς».

Ακόμα πιο ασαφής εικόνα

Όσον αφορά τα διυλισμένα καύσιμα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, η εικόνα είναι ακόμη πιο ασαφής. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στη Eurostat και σε συναντήσεις συντονισμού με τα κράτη-μέλη για να εκτιμήσει τα επίπεδα προσφοράς. Ωστόσο, τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε ιδιωτικές αποθήκες διάσπαρτες σε διάφορους τομείς, με τις εταιρείες να διστάζουν να αποκαλύψουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα που δεν υποχρεούνται νομικά να κοινοποιούν.

Ακόμη και τα δεδομένα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας είναι περιορισμένα για τον ίδιο λόγο. «Σε έναν ιδανικό κόσμο θα είχαμε πρόσβαση σε τέλεια πληροφορία», δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής. «Στο τέλος όμως, είμαστε τόσο καλοί όσο και οι πληροφορίες που μας δίνονται».

«Δεν μπορούμε πραγματικά να γνωρίζουμε»

Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί Ενέργειας ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει την ικανότητα της ΕΕ να εκτιμά τα αποθέματα που βρίσκονται σε υπόγειες εγκαταστάσεις, δεξαμενές λιμανιών, υπερδεξαμενόπλοια και αποθήκες αεροδρομίων.

Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει το πρόβλημα και παρουσίασε σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων» που θα παρακολουθεί παραγωγή, εισαγωγές, εξαγωγές και αποθέματα.

Το φυσικό αέριο είναι πιο εύκολο να παρακολουθηθεί, αν και όχι sto 100%. Μετά την κρίση του 2022, οι χώρες της ΕΕ υποχρεούνται να γεμίζουν τις αποθήκες στο 90% πριν τον χειμώνα. Έτσι, υπάρχει καλύτερη εικόνα των αποθεμάτων φυσικού αερίου — αλλά όχι πλήρης εικόνα των ροών.

Η Eurostat παρακολουθεί και τα πετρελαϊκά προϊόντα, αλλά με αραιές ενημερώσεις. Τα τελευταία πλήρη στοιχεία είναι από τον Ιανουάριο. Τότε, οι περισσότερες χώρες πληρούσαν την απαίτηση για αποθέματα 90 ημερών.

Τι έχει συμβεί από τότε; «Είναι πολύ δύσκολο να έχουμε μια επικαιροποιημένη εικόνα», δήλωσε αξιωματούχος. «Ξέρουμε τι θα έπρεπε να έχουν. Αλλά τι έχουν σε κάθε δεδομένη στιγμή, δεν μπορούμε πραγματικά να το γνωρίζουμε».

Μια όχι καθησυχαστική εικόνα

Η παρακολούθηση προϊόντων όπως ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών είναι ακόμη πιο δύσκολη. «Οι ιδιωτικές εταιρείες δεν θέλουν να μοιραστούν πληροφορίες», δήλωσε άλλος αξιωματούχος.

Η εικόνα που υπάρχει δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστική.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου ήταν ήδη χαμηλά πριν τον πόλεμο, κάτω από το 30% της χωρητικότητας. Η αναπλήρωσή τους εξαρτάται από την αγορά και τις τιμές — αλλά ο πόλεμος μπορεί να ανατρέψει τη δυναμική αυτή.

Η ανακατεύθυνση των παγκόσμιων αγορών ενέργειας μετά τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ επιδεινώνει την κατάσταση. Τα δεξαμενόπλοια κατευθύνονται απευθείας προς την Ασία αντί για την Ευρώπη.

Τα αποθέματα αργού πετρελαίου μπορούν να παρακολουθούνται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο μέσω δορυφόρων, αλλά όχι πλήρως.

Αντίθετα, τα καύσιμα αεροσκαφών είναι πολύ πιο δύσκολο να παρακολουθηθούν, καθώς τα δεδομένα βασίζονται σε εθελοντικές δηλώσεις εταιρειών.

Πηγή:ethnos.gr